Νόννος: Διονυσιακά 22-29

Περιγραφή

Τα Διονυσιακά ΚΒ΄–ΚΘ΄ του Νόννου αποτελούν κεντρικό και καθοριστικό τμήμα του μνημειώδους επικού έργου των 48 βιβλίων, γραμμένου σε εξάμετρους στίχους, το οποίο συνιστά το κυριότερο και γνωστότερο δημιούργημα του ποιητή και είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με το όνομά του. Βασικός άξονας του έπους παραμένει η εκστρατεία του θεού Διονύσου στην Ινδία, μια πολεμική και θεολογική πορεία κατά την οποία ο θεός κατακτά τη μακρινή χώρα τόσο ως πολεμιστής με τα όπλα όσο και ως θεός με τις υπερφυσικές του δυνάμεις, σε σαφή λογοτεχνική αναλογία με τον Μέγα Αλέξανδρο.

Στα Βιβλία 22–29 δεσπόζει η μεγάλης κλίμακας σύγκρουση των στρατευμάτων του Διονύσου με τον βασιλιά Δηριάδη, η οποία εκτυλίσσεται στις όχθες του ποταμού Υδάσπη. Η μάχη καταλήγει στη νίκη των διονυσιακών στρατευμάτων, επιβεβαιώνοντας την υπεροχή του θεού και τη θεϊκή του προστασία. Ακολουθεί η εντυπωσιακή διάβαση του Υδάσπη από τον Διόνυσο, κατά την οποία ο ποταμός προβάλλει αντίσταση κατ’ εντολή της Ήρας, προσδίδοντας στην αφήγηση κοσμικές και θεολογικές διαστάσεις.

Ιδιαίτερη σημασία έχει ο παραλληλισμός του Διονύσου με ήρωες και βασιλείς του μυθικού παρελθόντος, όπως ο Περσέας, ο Μίνωας και ο Ηρακλής, μέσα από τον οποίο ο Νόννος εντάσσει τον Διόνυσο στο πάνθεον των μεγάλων κατακτητών και πολιτισμικών ευεργετών. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η άφιξη του Άττη, ο οποίος προσφέρει στον Διόνυσο μια θαυμαστή ασπίδα, σύμβολο θεϊκής προστασίας και πολεμικής ισχύος, ακολουθούμενη από την εκτενή και εντυπωσιακή περιγραφή της ασπίδας του Διονύσου, κατά μίμηση των ομηρικών προτύπων.

Σημαντικό αφηγηματικό βάρος φέρει ο κατάλογος των ινδικών στρατευμάτων, που αντιπαραβάλλεται με τους προηγούμενους καταλόγους των συμμάχων του Διονύσου και ενισχύει την επική μεγαλοπρέπεια του έργου. Οι προετοιμασίες για τη μεγάλη μάχη στην ινδική πεδιάδα, η συνέλευση των θεών και ο χωρισμός τους σε αντίπαλα στρατόπεδα υπογραμμίζουν τον παγκόσμιο χαρακτήρα της σύγκρουσης, όπου θεοί και άνθρωποι συμμετέχουν από κοινού στον πόλεμο.

Η ενότητα ολοκληρώνεται με την έναρξη της μάχης και την ανάδειξη των πολεμικών κατορθωμάτων των Κυκλώπων και των Κορυβάντων, μορφών που ενσαρκώνουν την πρωτόγονη δύναμη και τον εκστατικό χαρακτήρα της διονυσιακής λατρείας. Ο Νόννος, και σε αυτά τα βιβλία, συνθέτει και καταγράφει πλήθος μυθολογικών παραδόσεων, δημιουργώντας ένα πολυεπίπεδο επικό αφήγημα που συνδυάζει πολεμική δράση, θεολογία και κοσμολογικό συμβολισμό.

Ο τόμος Διονυσιακά ΚΒ΄–ΚΘ΄ του Νόννου περιλαμβάνει το αρχαίο ελληνικό κείμενο, νεοελληνική μετάφραση και εκτενή φιλολογικό σχολιασμό, καθιστώντας το έργο πολύτιμο εργαλείο για μελετητές της κλασικής φιλολογίας, φοιτητές και αναγνώστες που ενδιαφέρονται για την αρχαία ελληνική μυθολογία, το επικό έπος και τη διονυσιακή παράδοση της ύστερης αρχαιότητας.