Νόννος: Διονυσιακά 16-21

Περιγραφή

Τα Διονυσιακά ΙΣΤ΄–ΚΑ΄ του Νόννου ανήκουν στον πυρήνα του μνημειώδους επικού έργου των 48 βιβλίων, γραμμένου σε εξάμετρους στίχους, το οποίο αποτελεί το κορυφαίο και γνωστότερο δημιούργημα του ποιητή και είναι άρρηκτα ταυτισμένο με το όνομά του. Κεντρικό θέμα του έπους παραμένει η εκστρατεία του θεού Διονύσου στην Ινδία, μια πορεία κοσμικής κυριαρχίας, όπου ο θεός κατακτά τη μακρινή χώρα τόσο ως πολεμιστής με τα όπλα όσο και ως θεός με τις υπερφυσικές του δυνάμεις, σε σαφή αναλογία με την εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Στα Βιβλία 16–21 κυριαρχεί ο έρωτας του Διονύσου για τη νύμφη Νίκαια και η ερωτική τους συνεύρεση, γεγονός που οδηγεί στην ίδρυση της ομώνυμης πόλης, συνδέοντας τον θεό με τη θεμελίωση του αστικού χώρου και την πολιτισμική τάξη. Παράλληλα, εντάσσονται επεισόδια φιλοξενίας, όπως η φιλοξενία του Διονύσου από τον Βρόγγο στην περιοχή της Αλύβης, τα οποία προβάλλουν το μοτίβο της ιερής ξενίας και της ανταπόδοσης της θεϊκής εύνοιας.

Η επική αφήγηση κορυφώνεται με τη μάχη του Διονύσου με τα στρατεύματα του Ορόντη, πεθερού του βασιλιά Δηριάδη, στο όρος του Ταύρου. Η σύγκρουση καταλήγει στην ήττα και τον θάνατο του Ορόντη, ο οποίος βρίσκει το τέλος του στον ομώνυμο ποταμό, σηματοδοτώντας ακόμη μία καθοριστική νίκη του Διονύσου στον αγώνα του κατά των Ινδών και των συμμάχων τους.

Σημαντική θέση κατέχει η φιλοξενία του Διονύσου στο παλάτι του βασιλιά της Ασσυρίας Σταφύλου, της συζύγου του Μέθης και του γιου τους Βότρυ, μορφές που φέρουν έντονο συμβολικό και διονυσιακό χαρακτήρα. Ο θάνατος του Σταφύλου και οι ταφικοί αγώνες προς τιμήν του εντάσσουν στο έπος στοιχεία ηρωικής λατρείας και τελετουργικής μνήμης.

Ακολουθεί η ενέδρα του Λυκούργου, βασιλιά των Αράβων, εναντίον του Διονύσου, με τη συνδρομή της Ήρας, και η δραματική καταδίωξη του θεού έως τη θάλασσα. Η αφήγηση ολοκληρώνεται με τη σωτηρία του Διονύσου και την παραδειγματική τιμωρία του Λυκούργου από τους θεούς, καθώς και με την αποστολή πρεσβείας προς τον Δηριάδη, η οποία προετοιμάζει τη συνέχεια της πολεμικής σύγκρουσης.

Όπως και στα προηγούμενα βιβλία, ο Νόννος συνθέτει και καταγράφει πλήθος μυθολογικών παραδόσεων, συνδυάζοντας έπος, ερωτική μυθολογία, πολεμική αφήγηση και τελετουργικά στοιχεία, σε ένα ενιαίο ποιητικό σύνολο που αποτελεί κορυφαίο δείγμα της ύστερης αρχαιότητας.

Ο τόμος Διονυσιακά ΙΣΤ΄–ΚΑ΄ του Νόννου περιλαμβάνει το αρχαίο ελληνικό κείμενο, νεοελληνική μετάφραση και εκτενή φιλολογικό σχολιασμό, προσφέροντας πολύτιμο εργαλείο για μελετητές της κλασικής φιλολογίας, φοιτητές και αναγνώστες που ενδιαφέρονται για την αρχαία ελληνική μυθολογία, το επικό έπος και τη διονυσιακή παράδοση.