Ολυνθιακός Α΄-Γ΄, Κατά Φιλίππου Α΄-Δ΄

Description

Οι Ολυνθιακοί λόγοι και οι λόγοι Κατά Φιλίππου του Δημοσθένη συνιστούν τον πυρήνα της αντιμακεδονικής πολιτικής ρητορικής του μεγάλου Αθηναίου ρήτορα και αποτελούν κορυφαία μνημεία της αρχαίας ελληνικής πολιτικής γραμματείας. Μέσα από αυτά τα κείμενα αποτυπώνεται με σαφήνεια η αγωνία για τη διατήρηση της αθηναϊκής ελευθερίας, η υπεράσπιση της δημοκρατίας και η αντίσταση απέναντι στην αυξανόμενη ισχύ του Φιλίππου Β΄ της Μακεδονίας.

Στον Ολυνθιακό Α΄, ο Δημοσθένης υποστηρίζει με ένταση το αίτημα των Ολυνθίων για στρατιωτική βοήθεια από την Αθήνα, προκειμένου να αντιμετωπίσουν την απειλή του Φιλίππου. Απευθυνόμενος στη φιλοπατρία των Αθηναίων, τονίζει ότι οι πολιτικές και στρατιωτικές συνθήκες είναι ευνοϊκές για άμεση δράση, επισημαίνοντας την ανάγκη να προληφθεί η μακεδονική επέκταση στη Χαλκιδική.

Στον Ολυνθιακό Β΄, ο ρήτορας επανέρχεται στο ζήτημα της βοήθειας προς την Όλυνθο, αναπτύσσοντας με μεγαλύτερη σαφήνεια τη στρατηγική του. Υποστηρίζει ότι ο πόλεμος πρέπει να μεταφερθεί στη χώρα του Φιλίππου, ο οποίος αντιμετωπίζει εσωτερικά προβλήματα και πολιτικές δυσκολίες. Ο λόγος αυτός αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα στρατηγικής πολιτικής σκέψης και αποκαλύπτει τη διορατικότητα του Δημοσθένη ως πολιτικού ηγέτη.

Ο Ολυνθιακός Γ΄ εστιάζει σε ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα ζητήματα της αθηναϊκής πολιτικής ζωής: τα θεωρικά χρήματα. Ο Δημοσθένης προτείνει τη μετατροπή τους σε στρατιωτικές δαπάνες, υποστηρίζοντας ότι η ασφάλεια και η ελευθερία της πόλης υπερέχουν της πρόσκαιρης ευημερίας. Παράλληλα, διατυπώνει γενικές πολιτικές συμβουλές για την καλύτερη οργάνωση της δημόσιας ζωής και την ενεργότερη συμμετοχή των πολιτών στα κοινά.

Στον λόγο Κατά Φιλίππου Α΄, ο Δημοσθένης καλεί την Εκκλησία του Δήμου να αναλάβει άμεση δράση για να ανακοπεί η μακεδονική διείσδυση στη Θράκη και τη Χαλκιδική. Παρουσιάζει συγκεκριμένες προτάσεις για τη στρατιωτική οργάνωση της Αθήνας, αναδεικνύοντας την ανάγκη για μόνιμο στρατό και αποτελεσματικότερη διοίκηση.

Ο λόγος Κατά Φιλίππου Β΄ εκφωνείται σε ένα ιδιαίτερα τεταμένο διπλωματικό πλαίσιο, καθώς πρέσβεις του Φιλίππου και φιλικών προς αυτόν πόλεων βρίσκονται στην Αθήνα, διαμαρτυρόμενοι για την αντιμακεδονική της πολιτική στην Πελοπόννησο και την υπόλοιπη Ελλάδα. Ο Δημοσθένης διαμορφώνει την απάντηση που, κατά τη γνώμη του, πρέπει να δώσουν οι Αθηναίοι, υπερασπιζόμενος την πολιτική αυτονομία της πόλης.

Στον Κατά Φιλίππου Γ΄, μετά τη Φιλοκράτεια ειρήνη του 346 π.Χ., ο Δημοσθένης καταγγέλλει τις πολιτικές κινήσεις με τις οποίες ο Φίλιππος ενίσχυσε τη δύναμή του, παρά τις ειρηνευτικές δεσμεύσεις. Με έντονο το αίσθημα της δικαίωσης των προβλέψεών του, καλεί τους Αθηναίους να αντισταθούν, τονίζοντας ότι ο αγώνας αυτός αφορά πρωτίστως την ελευθερία και την πολιτική τους ύπαρξη.

Τέλος, στον Κατά Φιλίππου Δ΄, ο Δημοσθένης απευθύνει έκκληση για ομόνοια μεταξύ των Αθηναίων, υποστηρίζοντας ότι μόνο με ενότητα μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά η μακεδονική απειλή. Σε μια τολμηρή πολιτική πρόταση, δεν αποκλείει ακόμη και τη συνεννόηση με τους Πέρσες, εφόσον αυτή εξυπηρετεί τα συμφέροντα της Αθήνας.

Οι λόγοι αυτοί αποτελούν κορυφαία δείγματα πολιτικής ρητορικής, στρατηγικής σκέψης και δημοκρατικού λόγου, ενώ παράλληλα προσφέρουν ανεκτίμητες πληροφορίες για την εξωτερική πολιτική της Αθήνας, τις διεθνείς σχέσεις του ελληνικού κόσμου και την εξέλιξη της μακεδονικής ισχύος.

Η έκδοση Ολυνθιακοί λόγοι και οι λόγοι Κατά Φιλίππου του Δημοσθένη περιλαμβάνει το πρωτότυπο αρχαίο ελληνικό κείμενο, την απόδοσή του στη νεοελληνική, καθώς και εκτενή εισαγωγή και αναλυτικό σχολιασμό, καθιστώντας το έργο απαραίτητο βοήθημα για μαθητές, φοιτητές, εκπαιδευτικούς και μελετητές της αρχαίας ελληνικής ρητορικής, της ιστορίας και της πολιτικής θεωρίας.