Νόννος: Διονυσιακά 36-42

Description

Τα Διονυσιακά ΛΣΤ΄–ΜΒ΄ του Νόννου οδηγούν την επική αφήγηση της εκστρατείας του Διονύσου στην Ινδία προς την τελική της κορύφωση, στο πλαίσιο του μνημειώδους έργου των 48 βιβλίων, γραμμένου σε εξάμετρους στίχους. Στα βιβλία αυτά συνδυάζονται η ύψιστη πολεμική ένταση, οι άμεσες θεϊκές παρεμβάσεις και η οριστική επικράτηση της διονυσιακής τάξης, σε ένα σύνθετο αφηγηματικό σύνολο που αποτυπώνει το μεγαλείο του ύστερου επικού λόγου.

Στα Βιβλία 36–42 δεσπόζουν οι συγκρούσεις μεταξύ των ίδιων των θεών στο πεδίο της μάχης, η λεγόμενη θεομαχία, οι οποίες προσδίδουν κοσμικές διαστάσεις στον πόλεμο ανάμεσα στα δύο στρατόπεδα. Η σύγκρουση μεταξύ των στρατευμάτων του Διονύσου και του Δηριάδη ξεκινά εκ νέου με σφοδρότητα και κορυφώνεται στη μονομαχία Διόνυσου–Δηριάδη, καθιστώντας σαφή την προσωπική και ιδεολογική αντιπαράθεση των δύο αντιπάλων.

Ακολουθεί μια προσωρινή ανακωχή, κατά την οποία οι δύο πλευρές προετοιμάζονται για τη ναυμαχία που πρόκειται να κρίνει την έκβαση του πολέμου. Στο ενδιάμεσο, τα βακχικά στρατεύματα κηδεύουν τον Οφέλτη και διοργανώνουν ταφικούς αγώνες προς τιμήν του, εντάσσοντας στο έπος στοιχεία τελετουργικής μνήμης και ηρωικής τιμής.

Ιδιαίτερη αφηγηματική σημασία έχει η παρέμβαση του Ερμή, ο οποίος ενθαρρύνει τον Διόνυσο και τον διαβεβαιώνει για την τελική του νίκη, αφηγούμενος εκτενώς τον μύθο του Φαέθοντα. Η αφήγηση αυτή λειτουργεί παραδειγματικά και προειδοποιητικά, φωτίζοντας τα όρια της θεϊκής και ανθρώπινης δύναμης μέσα στο κοσμικό σχέδιο.

Η ναυμαχία που ακολουθεί πραγματοποιείται με μεγαλοπρέπεια και ολοκληρώνεται με τη νίκη του στόλου του Διονύσου, γεγονός που οδηγεί στον θάνατο του Δηριάδη και στην οριστική επικράτηση των διονυσιακών στρατευμάτων. Με τον τρόπο αυτό, κλείνει ο κύκλος της ινδικής εκστρατείας και επιβεβαιώνεται ο Διόνυσος ως θεός–κοσμοκράτορας.

Η ενότητα των Διονυσιακών ΛΣΤ΄–ΜΒ΄ του Νόννου ολοκληρώνεται με τη μετάβαση του Διονύσου στην Τύρο, στον Λίβανο και στην πόλη Βερόη, όπου ο θεός ερωτεύεται την ομώνυμη νύμφη και έρχεται σε σύγκρουση με τον Ποσειδώνα, ο οποίος επίσης τη διεκδικούσε. Το επεισόδιο αυτό επαναφέρει το ερωτικό και ανταγωνιστικό στοιχείο, συνδέοντας την πολεμική νίκη με τη συνεχιζόμενη θεϊκή δράση του Διονύσου στον κόσμο.

Ο τόμος Διονυσιακά ΛΣΤ΄–ΜΒ΄ του Νόννου περιλαμβάνει το αρχαίο ελληνικό κείμενο, νεοελληνική μετάφραση και εκτενή φιλολογικό σχολιασμό, αποτελώντας πολύτιμο εργαλείο για μελετητές της κλασικής φιλολογίας, φοιτητές και αναγνώστες που ενδιαφέρονται για την αρχαία ελληνική μυθολογία, το επικό έπος και τη διονυσιακή κοσμοθεωρία της ύστερης αρχαιότητας.